Sint Josephstraat 135

Fabrikantenvilla gebouwd eind 19de eeuw in opdracht van Pieter J. van den Bergh, oprichter van de wollenstoffenfabriek BeKa. Het is een rijksmonument.

Deze villa in eclectische stijl ligt tegenover de voormalige Lancierskazerne, waarin de fabrikant zijn textielfabriek had. Het blokvormig bakstenen pand met verdieping heeft een met leien gedekt omlopend schilddak met hoekschoorstenen. De gevels worden afgesloten met een forse kroonlijst met cassetten en tandlijsten en aan de voorzijde consoles. Aan de straatkant is er een hardstenen gedecoreerde plint tot vensterbankhoogte en op de hoogte van het balkon loopt een sierlijst. Boven de dubbele neorenaissance voordeur rust op consoles een hardstenen balkon met ijzeren hek.

In het midden een fraai gedecoreerde dakkapel geflankeerd door twee ijzeren punten en bovenop een metalen piron. Aan weerszijden kleine dakkapellen met ovale vensters (oeil-de-boeuf). Aan de rechterkant is een fraaie serre aangebouwd waarvan het met leien gedekt oplopend schilddak rust op versierde gietijzeren kolommen. Van den Bergh (1811-1894) trouwde op 24-jarige leeftijd met Rijka Krabbendam (1812-1903). Het bedrijf werd BeKa genoemd ter onderscheiding van het andere textielbedrijf van Van den Bergh. De naam is nog steeds duidelijk zichtbaar op de tegenoverstaande schoorsteen.

In de tuin nog een langgerekt koetshuis, met verhoogde middenpartij en een schilddak met een insteekkap tegen de puntgevel. In dit middendeel stonden de koetsen. De zijvleugels hebben een zadeldak, hier hadden de paarden hun stal. Dit is nog steeds te zien is aan de nog aanwezige hardstenen voederbakken. Op de hoeken van de bakstenen gevels hoeklisenen die onder de daklijsten getand doorlopen. Achter de getoogde poorten staat de naam ‘Rendierhuis’ nog op de gevel. Vroeger moet er ook een rendiergewei gehangen hebben. De Jan Ligthartschool Rendierhof, nu gevestigd aan de Professor Verbernelaan, is hier begonnen. In het logo van AaBe (ook met dit pand verbonden) staat een rendier voor een slee. Wellicht houden deze rendieren met elkaar verband. 

Ook is in dit pand vanaf 1953 de Openbare Nut-bibliotheek gevestigd geweest, de tegenhanger van de toenmalige R.K. Bibliotheek. Omdat de trap naar boven te gevaarlijk was verhuisde die bibliotheek later naar de voormalige pastorie van de Hervormde Gemeente in de Nieuwlandstraat (Terra Nova). Later zijn de R.K. Bibliotheek en de Nutsbibliotheek samen de Openbare Bibliotheek geworden. Het Rendierhuis verkeert in een uitstekende staat van onderhoud.

Over het monument

Sint Josephstraat 135
  Tilburg